COST SAVINGS, COST AVOIDANCE, OPPORTUNITY COSTS A MIERNIK CEN W ZAKUPACH

Dzisiaj s┼é├│w kilka o oszcz─Ödno┼Ťciach i sposobie ich liczenia. Szczeg├│lnie przydatne dla tych, kt├│rzy pierwszy raz spotykaj─ů si─Ö z tytu┼éowymi okre┼Ťleniami takimi jak cost saving, cost avoidance czy oportunity cost. Poni┼╝ej przygotowali┼Ťmy kr├│tkie definicje wprowadzaj─ůce do tematu.

COST SAVINGS – OSZCZ─śDNO┼ÜCI

To wszelkie dzia┼éania, kt├│re obni┼╝aj─ů bie┼╝─ůce wydatki, inwestycje lub poziomy zad┼éu┼╝enia. Innymi s┼éowy oszcz─Ödzanie przez ┼Ťwiadome niewydawanie. Przynosz─ů wymiern─ů korzy┼Ť─ç finansow─ů dla organizacji. Ilo┼Ť─ç zaoszcz─Ödzonych pieni─Ödzy w wyniku tych dzia┼éa┼ä powinna zawsze znajdowa─ç odzwierciedlenie w sprawozdaniach finansowych w por├│wnaniu do poprzednich okres├│w i przysz┼éorocznego bud┼╝etu. Niekt├│re przyk┼éady dzia┼éa┼ä oszcz─Ödno┼Ťciowych to: redukcja nadgodzin, eliminacja pracownik├│w tymczasowych, negocjowanie obni┼╝ek cen produkt├│w i us┼éug lub negocjowanie ni┼╝szych op┼éat za wynajem obiekt├│w i sprz─Ötu. Oszcz─Ödno┼Ťci te odnosz─ů si─Ö do wydatk├│w ju┼╝ poniesionych lub ju┼╝ zap┼éaconych.

COST AVOIDANCE ÔÇô UNIKANIE KOSZT├ôW

Dzia┼éania s┼éu┼╝─ůce unikaniu koszt├│w – to wszelkie dzia┼éania, kt├│re pozwalaj─ů unikn─ů─ç ponoszenia koszt├│w w przysz┼éo┼Ťci poprzez konkretne dzia┼éania prewencyjne. ┼Ürodki te nigdy nie znajd─ů odzwierciedlenia w bud┼╝ecie ani w sprawozdaniach finansowych. Niekt├│re przyk┼éady ┼Ťrodk├│w zwi─ůzanych z unikaniem koszt├│w to: zmniejszenie proponowanej podwy┼╝ki cen od dostawcy, wyeliminowanie potrzeby dodatkowego zatrudnienia przez usprawnienia proces├│w lub np. zmiana harmonogram├│w prac w celu unikni─Öcia przestoj├│w w pracy. Koszty te odnosz─ů si─Ö to do wydatk├│w jeszcze nie poniesionych.

OPPORTUNITY COSTS ÔÇô KOSZT ALTERNATYWNY

┬áKoszt alternatywny okre┼Ťlany r├│wnie┼╝ jako koszt utraconych mo┼╝liwo┼Ťci lub koszt utraconych korzy┼Ťci.┬á Reprezentuje korzy┼Ťci, kt├│re jednostka, inwestor lub firma pomija, wybieraj─ůc jedn─ů alternatyw─Ö zamiast innej. W┼éa┼Ťciciele firm i managerowie mog─ů ich u┼╝ywa─ç do podejmowania ┼Ťwiadomych decyzji, gdy maj─ů przed sob─ů wiele wykluczaj─ůcych si─Ö opcji. M├│wi─ůc pro┼Ťciej jest to warto┼Ť─ç najlepszej z mo┼╝liwych korzy┼Ťci, utraconej w wyniku dokonanego wyboru. Obliczany jest najcz─Ö┼Ťciej wed┼éug wzoru:Koszt alternatywny = zwrot najbardziej lukratywnej opcji niewybranej – zwrot wybranej opcji┬á┬á

Po kr├│tkim wprowadzeniu do ┼Ťwiata oszcz─Ödno┼Ťci i ich typ├│w skupmy si─Ö teraz nad obliczaniem oszcz─Ödno┼Ťci. Najcz─Östsze kontrowersje w zakupach wzbudza obliczanie COST SAVINGS i na tym skupimy si─Ö w dalszej cz─Ö┼Ťci naszego dzisiejszego artyku┼éu.

Na co dzie┼ä spotykamy u klient├│w trzy modele obliczania oszcz─Ödno┼Ťci popularnie nazywanych savingami.

  1. Pierwszy, w kt├│rym uzyskany wynik negocjacji odnoszony jest do bud┼╝etu. Model ten nazywany jest oszcz─Ödno┼Ťciami bud┼╝etowymi. Decyduj─ůce znaczenie dla tego sposobu liczenia oszcz─Ödno┼Ťci ma pytanie, co jest lub mo┼╝na uzna─ç za “bud┼╝et”. Bud┼╝et mo┼╝e by─ç zapewne planem koszt├│w zakupu wed┼éug kategorii uzyskanych z rachunku zysk├│w i strat lub rzeczywist─ů warto┼Ťci─ů z poprzedniego okresu dla poszczeg├│lnych kategorii. Cz─Östo spotykamy si─Ö tak┼╝e, ┼╝e ÔÇ×bud┼╝etemÔÇŁ nazywa si─Ö tzw. ofert─Ö bud┼╝etow─ů od dostawcy. Ta metoda pomiaru stosowana jest cz─Östo w projektach inwestycyjnych. Tylko czy jest to cost saving w naszej opinii jest to cost avoidence.
  2. Drugi, w kt├│rym wynik obliczony jest na podstawie r├│┼╝nicy ceny ko┼äcowej od ┼Ťredniej lub najni┼╝szej ze z┼éo┼╝onych ofert. Tym modelem nie b─Ödziemy si─Ö zajmowa─ç poniewa┼╝ w naszej ocenie nie jest to cost saving tylko cost avoidence. Nazywanie tego systemu oszcz─Ödno┼Ťci─ů jest cz─Östo powielanym b┼é─Ödem w naszej bran┼╝y.
  3. Trzeci, w kt├│rym liczona jest r├│┼╝nica pomi─Ödzy cen─ů wynegocjowan─ů a wcze┼Ťniejsz─ů, za kt├│r─ů dane dobra lub us┼éugi by┼éy nabywane w firmie, oczywi┼Ťcie na t─ů cen─Ö powinno sk┼éada─ç si─Ö ca┼ée TCO (Total Cost of Ownership ÔÇô ca┼ékowity koszt pozyskania od samej ceny zakupu przez dostawy, koszty cz─Ö┼Ťci, szkole┼ä, serwisu, t┼éumacze┼ä instrukcji itd.). Jest to najcz─Ö┼Ťciej stosowany system.

Ka┼╝da z powy┼╝szych metod ma swoje wady i zalety. Najbardziej sensowne wydaje si─Ö by─ç stosowanie trzeciej opisanej metody, ale opieranie si─Ö na cenie ubieg┼éorocznej w stosunku do obecnej to zdecydowanie za ma┼éo, aby w┼éa┼Ťciwie zdefiniowa─ç i zaraportowa─ç poziom oszcz─Ödno┼Ťci w firmie. Je┼Ťli r├│┼╝nica pomi─Ödzy cenami nie b─Ödzie mia┼éa odniesienia do sytuacji na rynku to doszliby┼Ťmy do sytuacji kt├│rej ÔÇ×kiepskiÔÇŁ kupiec w czasach bessy wykazywa┼éby pot─Ö┼╝ne oszcz─Ödno┼Ťci dla firmy, za to dobry w czasach hossy nie mia┼é by ku temu takiej okazji. Ocena takiego kupca wp┼éyn─Ö┼éaby negatywnie tak┼╝e na ocen─Ö ca┼éego dzia┼éu zakup├│w, a wszystko przez niew┼éa┼Ťciwe zdefiniowanie oszcz─Ödno┼Ťci.

Rozwi─ůzaniem powy┼╝szej sytuacji od lat promowanym i stosowanym przez Goodman Group jest wprowadzenie i sta┼ée nadzorowanie miernik├│w cenowych. Na poziomie kupca kategorii lub grupy produkt├│w powinno by─ç to standardow─ů czynno┼Ťci─ů i ÔÇ×must haveÔÇŁ w codziennej pracy. Mierniki cenowe bowiem nie s┼éu┼╝─ů nam tylko do ┼Ťledzenia zmian ceny na rynku, ale r├│wnie┼╝ tego co ma wp┼éyw na oferowan─ů cen─Ö:

    • Koszty pracy
    • Koszty materia┼é├│w
    • Koszty surowc├│w
    • Koszty energii itd.

Mierniki cenowe idealnie sprawdzaj─ů si─Ö tak┼╝e do analizy polityki cenowej dostawcy oraz czasu reakcji dostawcy na zmiany na rynku co mo┼╝e mie─ç bardzo du┼╝y wp┼éyw na decyzje zwi─ůzane z realizacj─Ö danych zakup├│w w okre┼Ťlonym czasie. Oczywi┼Ťcie mierniki cenowe nie b─Öd─ů mia┼éy zastosowania w niekt├│rych kategoriach zakupowych, ale mo┼╝na je zbudowa─ç w taki spos├│b aby da┼éy wymierne korzy┼Ťci w wi─Ökszo┼Ťci z nich.

Przykład:

Wyobra┼║my sobie, ┼╝e kupujesz produkt X, kt├│ry w najbli┼╝szym czasie b─Ödzie przedmiotem negocjacji z dostawc─ů. Jak zbudowa─ç miernik cenowy przedstawiono poni┼╝ej:

[Krok 1]

Pierwszym krokiem jest analiza czynnik├│w, kt├│re maj─ů lub mog─ů mie─ç wp┼éyw na koszty wytworzenia naszego produktu. Dla cel├│w zobrazowania dzia┼éania miernik├│w mo┼╝emy pos┼éu┼╝y─ç si─Ö w uproszczeniu kilkoma kryteriami tj.

    1. Cena surowca
    2. Cena dostawy
    3. Koszty pracy

[Krok 2]

Nast─Öpnie nale┼╝y okre┼Ťli─ç procentowy udzia┼é danego czynnika w cenie produktu np.

    1. Cena surowca = 60%
    2. Cena dostawy = 15%
    3. Koszty pracy = 25%

Przyjmijmy, ┼╝e produkt w momencie rozpocz─Öcia pomiaru kosztuje 150PLN / szt.

[Krok 3]

Nast─Öpnie w kolejnych okresach np. miesi─Öcznych, sprawdzamy jak kszta┼étuje si─Ö danych czynnik na rynku wp┼éywaj─ůcy na cen─Ö naszego produktu. Dzi─Öki temu mo┼╝emy oszacowa─ç┬á prawdopodobn─ů warto┼Ť─ç obni┼╝ek lub podwy┼╝ek.

Poni┼╝ej zaprezentowano dzia┼éanie miernika w przyk┼éadowym kalkulatorze Goodman Group.

 miernik cen w zakupach narzedzia zakupowe analiza zakuow zarzadzanie zakupami szkolenia

Powy┼╝szy wykres wskazuje jak przez ostatnie 12 miesi─Öcy kszta┼étowa┼éa si─Ö cena naszego produktu w oparciu o mierniki cenowe. Dopiero teraz mo┼╝emy obliczy─ç rzeczywist─ů oszcz─Ödno┼Ť─ç z uwzgl─Ödnieniem zmian rynkowych.

Za┼é├│┼╝my teraz, ┼╝e zaproponowali┼Ťmy renegocjacje ceny w 6 miesi─ůcu pomiaru. Sytuacja na rynku sprawi┼éa, ┼╝e cena jest najni┼╝sza w ostatnich kilku miesi─ůcach wi─Öc kupiec osi─ůgn─ů┼é bardzo dobry wynik negocjacji niewielkim nak┼éadem pracy i zredukowa┼é cen─Ö do poziomu 148 z┼é (oszcz─Ödno┼Ť─ç: 150-148=2 z┼é). Czy to jednak jego realny wynik negocjacji? W rozumieniu miernik├│w cenowych nie. Realna cena na rynku w 6 okresie pomiaru wynosi bowiem 153,39 z┼é. Tak wi─Öc realne oszcz─Ödno┼Ťci wynosz─ů nie 2 z┼é, lecz 5,39 z┼é (153,39-148)

Odwrotna sytuacja mo┼╝e wyst─ůpi─ç kiedy wygenerowane oszcz─Ödno┼Ťci przez kupca zredukowane s─ů miernikiem cenowym. Taka sytuacja ma miejsce np. w 10 okresie pomiaru. Po raz kolejny kupiec spotyka si─Ö z dostawc─ů i ustala cen─Ö na poziomie 149 z┼é czyli 1 z┼é oszcz─Ödno┼Ťci. Z miernik├│w cenowych wynika jednak, ┼╝e realny poziom oszcz─Ödno┼Ťci m├│g┼éby wynosi─ç 146,95 co oznacza, ┼╝e kupiec nie osi─ůgn─ů┼é oszcz─Ödno┼Ťci lecz straci┼é 2,05 z┼é (149-146,95).

Mierniki mo┼╝emy dowolnie wykorzystywa─ç stosuj─ůc np. ┼Ťredni─ů cen─Ö miernika w danym okresie i wykorzysta─ç j─ů do urealnienia poziomu oszcz─Ödno┼Ťci wygenerowanego przez kupca. Mo┼╝liwo┼Ťci zastosowania jest bardzo du┼╝o.

Na koniec kilka podstawowych zasad, o kt├│rych powinni┼Ťcie pami─Öta─ç stosuj─ůc mierniki w urealnianiu poziomu oszcz─Ödno┼Ťci:

    • Dok┼éadnie okre┼Ťl spos├│b pomiaru i czynniki wp┼éywaj─ůce na cen─Ö.
    • Om├│w i potwierd┼║ dzia┼éanie miernika cenowego z Dzia┼éem Finans├│w. Dzia┼éanie to uwiarygadnia liczenie oszcz─Ödno┼Ťci w firmie.
    • Nie przestawaj kontrolowa─ç miernik├│w. Potwierdzono, ┼╝e do 40% oszcz─Ödno┼Ťci gubi si─Ö gdzie┼Ť pomi─Ödzy punktem zawarcia kontraktu, a faktycznymi oszcz─Ödno┼Ťciami.
    • Przyznawaj si─Ö do podwy┼╝ek. Pomiar miernik├│w cenowych dokumentuje sytuacj─Ö na rynku i stanowi podstaw─Ö t┼éumaczenia ka┼╝dych negatywnych ruch├│w cen.
    • Wspieraj monitorowanie miernik├│w narz─Ödziami informatycznymi co u┼éatwi raportowanie i kontrol─Ö.

Zaprezentowane narz─Ödzie mo┼╝ecie zakupi─ç w naszym sklepie internetowym. Zapraszamy!

JESTE┼Ü ZAINTERESOWANY PROFESJONALN─ä ANALIZ─ä ZAKUP├ôW W SWOJEJ FIRMIE LUB PRZESZKOLENIEM ZESPO┼üU Z NARZ─śDZI ZAKUPOWYCH?
ZAPRASZAMY DO KONTAKTU

2 komentarzy:
  1. Avatar
    Anna Wi┼Ťniewska says:

    Bardzo przydatne artyku┼é, czy na podstawie tego narz─Ödzia mo┼╝na te┼╝ budowa─ç formu┼éy cenowe?

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Chcesz si─Ö przy┼é─ůczy─ç do dyskusji?
Feel free to contribute!

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.