Analiza make or buy
To narzędzie pomaga przełożyć trudne decyzje „wytwarzać czy kupować” na klarowny obraz. Wykorzystuje logikę Ekonomii Kosztów Transakcyjnych (Williamson), dzięki której patrzymy nie tylko na cenę, ale i na to, jak bardzo dany element jest „pod nas” (specyficzność aktywów), jak bardzo otoczenie bywa zmienne (niepewność) oraz jak często i w jakim rytmie realizujemy zakupy (częstotliwość). Zestawiając te wymiary, łatwiej określić, kiedy rynek działa najefektywniej, kiedy warto budować własną kontrolę, a kiedy najlepiej sprawdzą się rozwiązania pośrednie — partnerstwo, kontrakt długoterminowy czy wspólny rozwój.
Interfejs pokazuje dwa wykresy bąbelkowe: pierwszy łączy specyficzność z niepewnością, drugi specyficzność z częstotliwością. Każdy punkt to jedna pozycja z portfela, a jego położenie względem żółtych, przerywanych linii progowych wskazuje sugerowaną formę ładu: zakup rynkowy, podejście hybrydowe lub integrację w kierunku „make”. Suwaki progów pozwalają błyskawicznie sprawdzić, jak zmiana założeń wpływa na rekomendację, co ułatwia rozmowę o ryzyku, inwestycjach, ochronie IP i docelowej współpracy z dostawcami. Dzięki temu narzędzie porządkuje dyskusję, pokazuje kompromisy i przyspiesza dojście do decyzji popartych danymi.
Przykładowy plik do testów: analiza_make_or_buy_przyklad.csv
Analiza Make-or-Buy
Analiza Make-or-Buy — Specyficzność × Niepewność
Analiza Make-or-Buy — Specyficzność × Częstotliwość
Informacje dodatkowe:
Jak czytać i ustawiać progi (0–10)
Poniżej znajdziesz definicje, kotwice skali 0–10 oraz szybką metodę pomiaru dla każdego wymiaru. W praktyce: przyjmij 0–3 = niski, 4–6 = średni, 7–10 = wysoki.
Próg Specyficzności aktywów (0–10) — „Jak bardzo to jest pod nas?”
Stopień, w jakim wymagane zasoby mają małą wartość poza Twoim zastosowaniem (np. dedykowane formy, specjalistyczne oprzyrządowanie, unikalne know-how, kod/IP).
Kotwice skali:
- 0–2 (niska): element katalogowy, wielu dostawców, brak specjalnych narzędzi.
- 3–6 (średnia): pewne dopasowania (np. dedykowana obróbka), ale możliwy switch dostawcy.
- 7–10 (wysoka): dedykowane formy/linie, trudno przenaszalne kompetencje, know-how chronione.
Jak mierzyć (prosty scoring 5×2): oceń 0–10 i policz średnią:
- Specyficzność narzędzi/maszyn (formy, oprzyrządowanie, linie)
- Specyficzność lokalizacji (site-specific: logistycznie/technicznie „przyspawane” do miejsca)
- Specyficzność ludzi/know-how (czas szkolenia, unikatowe kompetencje)
- IP/unikalność projektu (licencje, NDA, zastrzeżenia)
- Koszt i czas przeniesienia do innego dostawcy (w tygodniach i w Wysoka średnia → wysoka specyficzność.
Próg Niepewności (0–10) — „Jak bardzo otoczenie płata figle?”
Poziom zmienności i trudności przewidywania po stronie popytu, technologii, cen, jakości dostaw, regulacji.
Kotwice skali:
- 0–2 (niska): stabilne forecasty, dojrzała technologia, niska zmienność cen, wysoka terminowość.
- 3–6 (średnia): umiarkowane odchylenia prognoz, sporadyczne zmiany projektu/ceny.
- 7–10 (wysoka): częste zmiany wersji, wysoka zmienność popytu/cen, ryzykowny łańcuch dostaw.
Jak mierzyć (twarde wskaźniki, zmapuj na 0–10):
- Prognoz popytu (np. <10 procent ⇒ 2; 10–25 5;>40 procent ⇒ 9)
- Zmienność (Volatility) cen (σ/średnia) kwartalnie (np. <3 procent ⇒ 2; 3–8 procent ⇒ 5;>12 procent ⇒ 9)
- OTD dostawców / incydenty jakości (stabilne ≥95 procent ⇒ nisko; <85 procent ⇒ wysoko)
- Częstość zmian inżynierskich (ECO) (rzadko ⇒ nisko; często/miesięcznie ⇒ wysoko)
Znormalizuj każdy wskaźnik do 0–10 i weź średnią.
Próg Częstotliwości (0–10) — „Jak często i w jakim rytmie to robimy?”
Częstość i regularność transakcji/wolumenu w czasie (rytmy zakupów, ciągłość zapotrzebowania).
Kotwice skali:
- 0–2 (niska): jednorazowo/sezonowo, nieregularne zamówienia.
- 3–6 (średnia): powtarzalnie co kilka tygodni/miesięcy.
- 7–10 (wysoka): ciągłe zapotrzebowanie, zamówienia tygodniowe/dzienne, duży i stabilny strumień.
Jak mierzyć (szybki algorytm):
- Weź średnią liczbę zamówień/miesiąc i odchylenie sezonowe:
- 0–2 zam./mies. i/lub duża sezonowość ⇒ 0–3
- 3–6 zam./mies. ⇒ 4–6
- 6 zam./mies. lub ciągłe sygnały MRP ⇒ 7–10
Możesz też skorygować o udział wartości/zużycia w skali roku (im większy, tym wyżej).
