VERTEX™ — opis narzędzia i jak oceniać czynniki (kliknij, aby rozwinąć)
VERTEX™ wspiera decyzję o integracji pionowej (wstecz lub w przód) poprzez zestawienie trzech perspektyw naraz: atrakcyjności biznesowej, ryzyka wdrożenia oraz warunków brzegowych (must-have, które trzeba domknąć, zanim podejmie się decyzję). Narzędzie pozwala przejść poza samą cenę lub TCO: wymusza doprecyzowanie, dlaczego integracja ma sens, co ją blokuje i jakie zabezpieczenia trzeba zaplanować. Oceny wpisuj w skali 0–10, kierując się faktami, danymi i realną zdolnością egzekucji (nie „optymizmem”).
Wskazówka: 0–3 = niski poziom / mały wpływ, 4–6 = średni, 7–10 = wysoki. Jeżeli nie masz danych — nie zgaduj:
oceń konserwatywnie (niżej dla „korzyści”, wyżej dla „ryzyk”) i dopisz brakujące informacje jako „warunek brzegowy”.
Krytyczność (stop-the-line)
Oceniasz, jak bardzo brak danego elementu zatrzymuje biznes.
- Jaki jest wpływ na ciągłość produkcji/sprzedaży (przestoje, OTIF, utracone zamówienia)?
- Czy istnieje bezpieczny „workaround” (zamienniki, receptury alternatywne, elastyczna produkcja)?
- Jaki jest koszt godziny/dnia zatrzymania (utracona marża, kary, koszty awaryjne)?
0 = nie wpływa • 10 = blokuje działalność
Ryzyko reakcji rynku (odwet)
Jak mocno rynek/partnerzy mogą zareagować na integrację.
- Czy partnerzy/dostawcy mogą ograniczyć współpracę, warunki, dostęp do kanałów?
- Ryzyko wojny cenowej, blokad listingów, ograniczenia serwisu, gorszych terminów?
- Jakie jest Twoje uzależnienie od tych partnerów w innych obszarach?
0 = brak reakcji • 10 = silny odwet / konflikt
Nakład inwestycyjny (CAPEX) — skala
To ocena „trudności inwestycji” (nie kwoty w PLN — ta jest osobno).
- Jak duża jest inwestycja względem budżetu i apetytu na ryzyko?
- Jak nieodwracalna jest decyzja (aktywa specyficzne, długi zwrot, ryzyko zamrożenia kapitału)?
- Jak złożone są uruchomienia (technologia, linie, IT, integracje, certyfikacje)?
0 = łatwe/niskie • 10 = bardzo duże/ryzykowne
Zdolność wykonania (operacje)
Czy organizacja dowiezie zmianę „w realu”.
- Czy masz ludzi, kompetencje, governance (PMO), właścicieli procesów?
- Czy masz systemy, standardy, jakość danych, utrzymanie ruchu, BHP, compliance?
- Historia dowożenia dużych projektów (terminowość, budżet, stabilność po starcie).
0 = brak gotowości • 10 = pełna gotowość
Presja czasu
Jak szybko musisz zareagować, zanim „okno” się zamknie.
- Czy problem/okazja rośnie (ryzyko przerw, wzrost kosztów, zmiana rynku)?
- Jaki jest termin decyzji (kontrakty, dostępność mocy, sezon, regulacje)?
- Czy integracja jest w ogóle możliwa w potrzebnym czasie, czy lepsze są działania pomostowe?
0 = brak pośpiechu • 10 = natychmiast
Dostępność alternatyw
Ile realnych opcji istnieje bez integracji.
- Dual sourcing, licencja, JV, umowa długoterminowa, zapasy, redesign produktu?
- Jak szybko i wiarygodnie da się uruchomić alternatywy (czas, koszty, kwalifikacje)?
- Jak stabilne są alternatywy (jakość, moce, geopolityka, koncentracja rynku)?
0 = brak opcji • 10 = wiele łatwych opcji
Ryzyka prawne / regulacyjne
Bariery formalne i ryzyko zgodności.
- Licencje, certyfikacje, pozwolenia, ograniczenia konkurencji, sankcje, RODO, IP.
- Ryzyko kontroli/kar, warunki branżowe, konieczność audytów i procedur.
- Złożoność umów (np. przeniesienie praw, kontrakty z klientami/partnerami).
0 = prosto • 10 = bardzo złożone/ryzykowne
Utrata elastyczności (popyt)
Czy integracja zwiększy koszty stałe i „przywiąże” Cię do wolumenu.
- Jak rośnie próg rentowności i ryzyko niewykorzystania mocy?
- Jak zmienny jest popyt (sezonowość, cykliczność, trendy)?
- Czy da się elastycznie skalować (outsourcing, elastyczne grafiki, sprzedaż mocy)?
0 = bez wpływu • 10 = duża utrata elastyczności
Kontrola jakości / parametrów (wstecz)
Na ile upstream poprawi jakość i stabilność parametrów.
- Skala problemów jakościowych dziś (reklamacje, odchylenia, scrap, rework).
- Wrażliwość procesu na parametry wejściowe (specyfikacje, tolerancje, testy).
- Możliwość standaryzacji i skrócenia pętli feedbacku (QC → produkcja).
0 = nieistotne • 10 = kluczowe dla jakości
Ryzyko dostaw / ciągłość (wstecz)
Jak duże jest dziś ryzyko przerw i czy integracja je redukuje.
- Historia opóźnień, force majeure, dostępność surowców, geopolityka, logistyka.
- Koncentracja rynku i pozycja dostawców (czy „trzymają” rynek)?
- Ryzyko jakości i terminowości vs możliwość zabezpieczeń (zapasy, alternatywy).
0 = stabilnie • 10 = wysokie ryzyko ciągłości
Dostęp do IP / know-how (wstecz)
Czy upstream daje przewagę technologiczną.
- Czy technologia/receptura/parametry są źródłem przewagi kosztowej lub jakościowej?
- Na ile dostawca chroni IP (brak transparentności, tajemnice, uzależnienie)?
- Ryzyko utraty wiedzy przy braku integracji (odejście dostawcy, zmiana właściciela).
0 = brak znaczenia • 10 = krytyczne IP
Potencjał obniżki kosztów (upstream)
Czy integracja wstecz realnie obniży koszt wytworzenia/zakupu.
- Marża dostawcy, koszty transakcyjne, koszty awaryjne, premia za ryzyko.
- Efekty skali i uczenia się (learning curve), automatyzacja, standaryzacja.
- Ryzyko „kosztów ukrytych” (utrzymanie, odpady, jakość, mniejsze wykorzystanie mocy).
0 = brak • 10 = bardzo duży potencjał
Lead time / planowanie (wstecz)
Czy upstream skróci lead time i zwiększy przewidywalność.
- Zmiana LT i wariancji LT (stabilność jest często ważniejsza niż sama średnia).
- Wpływ na bezpieczeństwo zapasu i poziom obsługi (OTIF, fill rate).
- Możliwość planowania end-to-end (S&OP, MRP, ograniczenia mocy).
0 = bez zmiany • 10 = znacząca poprawa
Odzysk marży / nowy przychód (w przód)
Czy integracja w przód daje realny uplift finansowy.
- Jaka marża zostaje u pośredników i ile realnie możesz przejąć?
- Jakie są koszty pozyskania klienta (CAC) i utrzymania kanału?
- Ryzyko kanibalizacji i wpływ na pricing/portfolio.
0 = brak potencjału • 10 = bardzo wysoki uplift
Dostęp do klienta i danych (w przód)
Czy zyskasz lepszy insight i kontrolę nad popytem.
- Czy dziś „oddajesz” dane o kliencie pośrednikom (brak CRM, brak segmentacji)?
- Możliwość lepszego forecastingu, personalizacji, cross-sell, retencji.
- Zdolność do zgodnego pozyskiwania danych (RODO, zgody, governance danych).
0 = bez wartości • 10 = kluczowy driver
Wzmocnienie marki / kontroli (w przód)
Czy potrzebujesz kontroli doświadczenia klienta.
- Problem jakości obsługi w kanale dziś (serwis, ekspozycja, komunikacja).
- Wartość marki i ryzyko jej „rozmycia” przez kanał lub politykę cenową.
- Możliwość budowy lojalności i standardu obsługi end-to-end.
0 = nieistotne • 10 = krytyczne dla marki
Konflikt kanałów (partnerzy) — w przód
Jak mocno integracja w przód uderzy w obecnych partnerów.
- Ryzyko delistingu, pogorszenia warunków, ograniczenia ekspozycji.
- Udział partnerów w Twoich wolumenach i ich siła negocjacyjna.
- Możliwości zarządzania konfliktem (segmentacja, white-label, różne oferty, MAP).
0 = brak konfliktu • 10 = konflikt bardzo wysoki
Zdolność Go-To-Market (w przód)
Czy masz kompetencje, by sprzedawać i obsługiwać klientów.
- Sprzedaż/marketing: lejek, performance, trade marketing, pricing, promo.
- Operacje: fulfillment, obsługa, zwroty, serwis, SLA, contact center.
- Systemy: CRM, e-commerce, analityka, integracje, reporting KPI.
0 = brak • 10 = pełna gotowość
