Segmentacja dostawców

Macierz Petera Kraljica – to klasyczny model portfelowy do tego, by prowadzić świadomą segmentację dostawców i kategoryzację zakupów na dwóch osiach: wpływ na wynik (wartość biznesowa) oraz ryzyko podaży. W efekcie analiza bazy dostawców i asortymentu dzieli pozycje na cztery ćwiartki: rutynowe, dźwigniowe, wąskie gardła i strategiczne, co porządkuje zarządzanie zakupami. Dla każdej ćwiartki dobiera się odmienne strategie zarządzania dostawcami — od standaryzacji i konkurencyjnych przetargów po partnerstwo i wspólny rozwój. Macierz pomaga równoważyć koszt, ryzyko i dostępność, a także wskazuje, gdzie negocjować twardo, a gdzie inwestować w relacje. W praktyce buduje wspólny język decyzji między zakupami a biznesem i stanowi fundament procesów SRM w segmentacji dostawców. Dzięki temu organizacja szybciej identyfikuje, które obszary wymagają dywersyfikacji źródeł, a które — konsolidacji i wykorzystania efektu skali w zarządzaniu dostawcami.

Macierz Svenssona – ten model koncentruje się na dojrzałości relacji i praktykach SRM, wykorzystując dwie osie: „znaczenie” dostawcy dla firmy oraz „zaangażowanie” (intensywność współpracy i inwestycji relacyjnych). Służy do tego, by prowadzić segmentację dostawców na poziomie konkretnych partnerów — nie tylko kategorii — i precyzować formy zarządzania dostawcami (np. transakcyjni, rozwijani, utrzymywani, partnerzy strategiczni). Analiza bazy dostawców w tej logice obejmuje mierniki współpracy: governance, cykl przeglądów, zakres KPI, innowacje i wspólne roadmapy. Macierz podpowiada, gdzie zwiększyć zaangażowanie (np. program rozwoju dostawcy), a gdzie utrzymać relację na efektywnym, transakcyjnym poziomie w zarządzaniu zakupami. Jest praktyczna w środowiskach, gdzie liczy się szybkość uczenia się z rynkiem oraz tworzenie wartości poza ceną — poprzez jakość, terminowość, innowacje i odporność łańcucha dostaw. Umożliwia też płynne migrowanie dostawców między ćwiartkami wraz ze wzrostem znaczenia lub zmieniającym się poziomem współpracy, co czyni segmentację dostawców procesem ciągłym.

Czym się różnią? Macierz Kraljica patrzy przede wszystkim na kategorie zakupowe przez pryzmat wpływu na wynik i ryzyka podaży, więc lepiej wspiera decyzje „co kupować i jak zarządzać ryzykiem rynku”. Macierz Svenssona skupia się na konkretnych relacjach z dostawcami, czyli „z kim i jak współpracować”, akcentując dojrzałość i intensywność SRM. Kraljic jest bardziej strategiczno-portfelowy i częściej inicjuje działania sourcingowe (dywersyfikacja, konsolidacja), a Svensson jest bardziej relacyjny i operacyjny — prowadzi do dopasowania governance, KPI i planów rozwoju partnerów. W praktyce oba podejścia się uzupełniają: Kraljic porządkuje kategorie i ryzyko, a Svensson kalibruje głębokość współpracy i inwestycje w kluczowych dostawców w zarządzaniu zakupami i zarządzaniu dostawcami.